શું થાઇરોઇડ ટેસ્ટ પહેલાં ઉપવાસ કરવો પડે?

ભારતમાં ઘણી લેબ દરેક બ્લડ ટેસ્ટ માટે ખાલી પેટે આવવાનું કહે છે. થાઇરોઇડ ટેસ્ટ માટે ઉપવાસ ફરજિયાત નથી. પણ નમૂનો ક્યારે અને કેવી રીતે અપાય છે તેનાથી થોડો ફરક પડી શકે, અને TSH સરહદ પર હોય ત્યારે નાના ફરક પણ મહત્ત્વના બને છે. આ લેખ સમજાવે છે કે ટેસ્ટની તૈયારી કેવી રીતે કરવી, જેથી તમારા રિપોર્ટની સરખામણી બરાબર થાય. થાઇરોઇડ વિશેની બીજી માર્ગદર્શિકાઓ થાઇરોઇડ વિભાગમાં અને થાઇરોઇડના પાના પર છે.

શું ખોરાક કે દિવસનો સમય TSH બદલે છે?

હા, થોડું. TSH રોજની એક લય પ્રમાણે ચાલે છે. તે રાત્રે વધે છે, વહેલી સવારે સૌથી વધારે હોય છે, અને દિવસ જતાં ઘટે છે.

એક અભ્યાસમાં એ જ લોકોની જુદી જુદી સવારે તપાસ કરાઈ. વહેલી સવારના ખાલી પેટના નમૂનાની સરખામણીમાં, બીજો નમૂનો બે-એક કલાક મોડો લેવાયો ત્યારે TSH ઓછું આવ્યું, અને નાસ્તા પછી તેથી પણ ઓછું.

મોટા ભાગના લોકો માટે આ ફેરફારો નાના છે. પણ તમારું TSH ઉપરની મર્યાદાની નજીક હોય, તો કોઈ દિવસ વહેલી સવારનો ખાલી પેટનો નમૂનો રેન્જથી સહેજ ઉપર આવે, અને બીજા દિવસે નાસ્તા પછી મોડી સવારનો નમૂનો સામાન્ય આવે, એવું બની શકે. પછી એક રિપોર્ટ “થાઇરોઇડ છે” અને બીજો “નથી” કહેતો લાગે, અને મૂંઝવણ થાય.

TSH થોડું વધારે હોય તેનો અર્થ TSH વધારે પણ T4 સામાન્ય લેખમાં, અને થોડું ઓછું હોય તેનો અર્થ TSH ઓછું પણ T4 સામાન્ય લેખમાં સમજાવ્યો છે.

તો મારે શું કરવું?

સરળ નિયમ છે: દર વખતે એકસરખું રાખો.

• દર વખતે લગભગ એ જ સમયે નમૂનો આપો, શક્ય હોય તો સવારે
• દર વખતે એ જ સ્થિતિમાં, કાં તો ખાલી પેટે, કાં તો એ જ હળવા નાસ્તા પછી
• ફાસ્ટિંગ શુગર કે કોલેસ્ટ્રોલનો ટેસ્ટ પણ કરાવવાનો હોય, તો બધા ટેસ્ટ સવારે સાથે કરાવવા સગવડભર્યું છે

જો એક વાર સવારે 8 વાગ્યે ખાલી પેટે ટેસ્ટ કરાવ્યો હોય, તો પછીનો ટેસ્ટ પણ એ જ રીતે કરાવવો, બપોરે જમ્યા પછી નહીં. તમે કઈ રીતે ટેસ્ટ કરાવ્યો તે રિપોર્ટ સાથે ડૉક્ટરને જણાવો.

એકસરખી રીત કેમ આટલી મહત્ત્વની છે?

થાઇરોઇડના ઘણા નિર્ણયો TSH ના આંકડા પર આધાર રાખે છે: ફક્ત નજર રાખવી, ટેસ્ટ ફરી કરાવવો, કે ગોળી શરૂ કરવી કે તેની શક્તિ બદલવી. TSH સરહદ પર હોય, ત્યારે એક રિપોર્ટથી બીજા રિપોર્ટ વચ્ચેનો ફરક ખરેખર થાઇરોઇડમાં ફેરફારને કારણે છે, કે ફક્ત ટેસ્ટના સમય અને નાસ્તાને કારણે, તે ડૉક્ટરે સમજવું પડે છે. દર વખતે એકસરખી રીતે ટેસ્ટ કરાવવાથી આ ગૂંચવણ ઓછી થાય છે, અને બિનજરૂરી ફેરફારો ટળે છે.

મારી થાઇરોઇડની ગોળીનું શું?

તમે લેવોથાયરોક્સિન લેતા હો, તો બ્લડ ટેસ્ટના થોડા સમય પહેલાં ગોળી લેવાથી થોડા કલાકો સુધી FT4 વધારે આવી શકે છે. ટેસ્ટના દિવસે ગોળી ક્યારે લેવી તે ડૉક્ટરને પૂછો, અને પછી દર વખતે એ જ રીત અનુસરો.

ગોળી રોજ કેવી રીતે લેવી, ખાસ કરીને સવારની ચા સાથે, તે શું થાઇરોઇડની ગોળી ચા સાથે લઈ શકાય? લેખમાં સમજાવ્યું છે.

સપ્લિમેન્ટનું શું?

વાળ, ચામડી અને નખ માટેનાં ઘણાં સપ્લિમેન્ટમાં હોય છે તે બાયોટિન: વધુ પ્રમાણમાં લેવાતું બાયોટિન ઘણી લેબ પદ્ધતિઓમાં સામાન્ય થાઇરોઇડને વધુ સક્રિય હોય તેવી દેખાડી શકે છે. એટલે વાળ ખરવા માટે બાયોટિન લેતી વ્યક્તિનો રિપોર્ટ અચાનક અસામાન્ય આવી શકે, અને ખોટી ચિંતા કે ખોટી સારવાર શરૂ થવાનું જોખમ રહે છે.

તમે લેતા હો તે દરેક સપ્લિમેન્ટ વિશે ડૉક્ટરને જણાવો, અને ટેસ્ટ પહેલાં તે કેટલા દિવસ બંધ રાખવું તે પૂછો. વાળ ખરવાનાં કારણો વાળ ખરવા અને થાઇરોઇડ લેખમાં સમજાવ્યાં છે.

ગર્ભાવસ્થામાં

ગર્ભાવસ્થામાં થાઇરોઇડનું પરિણામ અસામાન્ય આવે, તો આગળના ટેસ્ટની રાહ ન જુઓ, અને ઉપવાસ કે સમયના નાના ફરકને કારણ માનીને વાત ટાળશો નહીં; ડૉક્ટરને જલદી બતાવો. આ સમયે થાઇરોઇડના નિર્ણયો સામાન્ય કરતાં વધુ ઝડપથી લેવાય છે.

ડૉક્ટરને શું પૂછવું?

• મારે થાઇરોઇડ ટેસ્ટ કયા સમયે, અને ખાલી પેટે કે નાસ્તા પછી કરાવવો?
• ટેસ્ટના દિવસે મારી થાઇરોઇડની ગોળી ક્યારે લેવી?
• મારાં સપ્લિમેન્ટ ટેસ્ટ પર અસર કરી શકે? કરે તો શું કરવું?
• મારું TSH સરહદ પર છે; આગળનો ટેસ્ટ ક્યારે કરાવવો?

રિપોર્ટ દરેક વખતે બદલાતા હોય અને સમજાતું ન હોય, તો બધા રિપોર્ટ સાથે એપોઇન્ટમેન્ટ લો.